ေရဒီေရးရွင္းအေၾကာင္းသိသေလာက္...
အုိင္ယြန္နိုင္ေဇး၇ွင္းဓါတ္ေ၇ာင္ျခည္
အိုင္ယြန္နိုင္ေဇး၇ွင္းဓါတ္ေ၇ာင္ျခည္ (ionization radiation)ဆိုသည္မွာလ်ွပ္စစ္သံလိုက္လွိဳင္းတစ္မ်ိဳးပင္ျဖစ္ပါတယ္္။ထိုေေ၇ာင္
ျခည္က္ပတ္၀နး္က်င္၇ွိအ၇ာ၀တၱဳတို ့ႏွင့္ ဓါတ္ျပဳမွဳျဖစ္ပါက လ်ွပ္မဲ့အက္တမ္မ်ား(သို ့) ေမာ္လီက်ဴးမ်ားကို လ်ွပ္စစ္ဓါတ္ေဆာင္ အမွဳန္မ်ားအျဖစ္သို. ေျပာင္းလဲေစပါသည္။ထို ့ေၾကာင့္စြမ္းအင္ ပမာဏ ၁၀အီလကတ၇ြန္ဗို ့ႏွင့္၎အထက္ စြမ္းအင္၇ွိေသာ ဖိုတြန္မ်ား (photon)၊ စြမ္းအင္ပမာဏ အနည္းငယ္မွ အီလက္ထ၇ြန္ဗို ့ထိပမာဏ၇ွိေသာ (charged particle)
လ်ွစ္စစ္ဓါတ္ေဆာင္အမွဳန္စီးေၾကာင္းႏွင့္စြမ္းအင္ပမာဏ ၁၀ အီလက္ထ၇ြန္ဗိို ့ႏွင့္အထက္၇ွိေသာလွ်ပ္မဲ့အမွုန္မ်ား(အက္တမ္/ေမာ္လီက်ဴး) ကို အုိင္ယြန္နိုင္ေဇး၇ွင္းဓါတ္ေ၇ာင္ျခည္ ဟု ေခၚဆိုႏုိင္ပါသည ္။္ ionization radiation ဆိုတာ အမွန္ေတာ့ အမွဳန္စီးေၾကာင္းေတြပါပဲ ။
အုိင္ယြန္နိုင္ေဇး၇ွင္းဓါတ္ေ၇ာင္ျခည္ ပင္ရင္းမ်ား (sources of ionization radiation)
သဘာဝပင္ရင္းမ်ား ။ ။ဒီအမ်ိဳးအစားေတြကေတာ့ ကမာၻေၿမမ်က္ႏွာၿပင္နဲ့ ေက်ာက္ေဆာင္ေတာင္တန္းေတြမွာေတြ ့ရတတ္တဲ့ ၊ ၊ ၊ စတဲ့ သဘာဝေရဒီယိုသတၱိၾကြ ၿဒပ္စင္ေတြပါဘဲ။ ၊ ေတြကေတာ့ ေလထုထဲမွာရွိတဲ့ သဘာဝေရဒီယိုသတၱိၾကြဓတ္ေငြ ့ေတြပါ။ ဒီဓါတ္ေငြ ့ေတြကလည္း ionization source ေတြပါပဲ။
အာကာသမွလာေသာ ionization radiation မ်ား။ ။ဒီအပိုင္းမွာ အဓိကဇတ္ေဆာင္က ေတာ့ ေန(sun)ပါဘဲ။ေနမွ ionization gas (သို ့) plasma ေတြက 1 second ကို 300 ကီလိုမီတာ ႏွုန္း နဲ ့စၾကာဝဠာၾကီး တခုလံုးကို ၿဖန္ ့ထြက္ေနပါတယ္။ေနမွ ထြက္ေသာ plasma မွာ အီလက္ထရြန္မ်ားနဲ ့လ်ပ္စစ္ဓါတ္ေဆာင္ အမွုန္မ်ားပါေနပါတယ္။ဒါအၿပင္ ေနဟာအဆက္မၿပတ္ ေပါက္ကြဲမွဳ ၿဖစ္ေနေသာ ဓါတ္ေငြ ့ လံုးၾကီးၿဖစ္ပါတယ္။ တေန ့တာ အတြင္း အားၿပင္းေပါက္ကဲ မွဳေတြ တခါတရံၿဖစ္တတ္ၿပီး အားေပ်ာ ့တဲ့ေပါက္ကြဲမွဳေတြကေတာ့ အဆက္မျပတ္ျဖစ္ေနပါတယ္။အားျပင္းေပါက္ကြဲမွဳ တစ္ၾကိမ္ ျဖစ္တိုင္းမွာ စြမ္းအင္အလြန္ုျမင့္မား ေသာ ပရိုတြန္နဲ႕ တျခားအိုင္ယြန္ေတြထြက္ပါတယ္။ ေပါက္ ကြဲမွဳ တခု ျဖစ္တိုင္း ေနမွထြက္ေသာလ်ပ္စစ္သံလိုက္လွိဳင္း (electromagnetic wave) မ်ားက ၈ မီနစ္အတြင္း ကမၻာပတ္လမ္းကိုေရာက္လာပါတယ္။က်ြန္ေတာ္တို႔၏ ကမၻာေျမၾကီးကို ေနဘက္ကိုဦးတည္ေနေသာ(၆၅၀၀၀) ကီလိုမီတာရွိေသာ သံလိုက္စက္ကြင္း က ဝန္းရံလ်က္ရွိေနပါတယ္။စြမ္းအင္နည္းေသာ လ်ွပ္စစ္ဓါတ္ေဆာင္အမွဳန္မ်ားကေတာ့ ကမၻာ႔သံလိုက္စက္ကြင္း၏တြန္းကန္မွဳေၾကာင့္ကမၻာ့ေျမေပၚသို႔ေရာက္မလာေတာ့ပါ။ဒါေပမဲ့ စြမ္းအားျပင္းအမွဳန္မ်ားကေတာ့ ကမၻာ့ေလထုအေပၚယံလြာထိေရာက္ရွိကာ အက္တမ္မ်ားႏွင့္ဓါတ္ျပဳမႈျဖစ္ပါတယ္။ဒီျဖစ္စဥ္ရဲ့ ရလဒ္ကေတာ့ ကမၻာေျမျပင္မွ အျမင့္ ကီလိုမီတာ ၅၀၀ မွ ၁၀၀၀ ၾကားတြင္ သီးျခားအိုင္ယြန္အဏုျမဴတိမ္တိုက္မ်ား ျဖစ္ေပၚလာတယ္။ဒီတိမ္တိုက္ေတြဟာ ကမၻာေျမေပၚကိုေရဒီယိုလိႈင္းမ်ား ထပ္ဆင့္ထုတ္လြင့္ေပးေသာ အဓိက ေလထုအစိတ္အပိုင္းေတြပါဘဲ။ေနာက္ထပ္အားေကာင္းတဲ့ ionization source တခုကေတာ့ galaxy ေခၚ နဂါးေငြ႕တန္းေတြပါ။ Galaxy ေတြက ထုတ္လႊတ္ေသာ အာကာသေရာင္ျခည္(cosmic ray) ေတြမွာ ပရုိတြန္မ်ား၊ ဟီလီယမ္မ်ား၊ အီလက္ထရြန္မ်ား၊ပိုဇီ္ထရြန္မ်ား ပါ၀င္ ပါတယ္။
ႏ်ဴစြမ္းအင္သံုးစက္ရုံမ်ား။ ။ဒီစက္ရုံေတြကစြန္႔ပစ္လိုက္တဲ့ စြန္ပစ္ေပ်ာ္ရည္မ်ား နဲ႔ ဓါတ္ေငြ႔ေတြဟာ radiation source ေတြပါပဲ။
ေဆးပညာနယ္ပယ္တြင္အသံုးျပဳေသာ source မ်ား။ ။ ေဆးပညာနယ္ပယ္ မွာေရာဂါရွာေဖြေရးအတြက္ radiation source မ်ားကို က်ယ္ျပန္႔စြာအသံုးျပဳၾကပါတယ္။ေရာဂါရွာေဖြေရး မွာဆိုရင္ အစရွိေသာ source မ်ားကိုသံုးၾကပါတယ္။X-ray ရိုက္ျခင္း၊radiation ကုသျခင္းနည္းမ်ားေၾကာင့္ရရွိေသာ ဓါတ္ေရာင္ျခည္သင့္မႈဟာ သဘာ၀မွရရွိေသာ ဓါတ္ေရာင္ျခည္ ထက္၁.၄ ဆ ပိုမ်ားပါတယ္။
Mitorie
Monday, July 28, 2008
ေရဒီေယးရွင္းအေၾကာင္းထပ္မံေဆြးေႏြးၿခင္း
Saturday, July 26, 2008
Radiation အႏၱရာယ္ကင္းရွင္းေသာအေၿခအေန
ႏ်ဴဓာတ္ေပါင္းဖိုထဲမွာ အလုပ္လုပ္တဲ့သူေတြနဲ႕ စြန္႕ပစ္ပစၥည္းမ်ား ( Nuclear Waste ) မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး အလုပ္လုပ္တဲ့သူေတြဟာ သတ္မွတ္ခြင့္ၿပဳ ထားေသာ အၿမင့္ဆံုး ဓာတ္ေရာင္ၿခည္ရရွိမွု ( maximum permissible dose MPD ) ထက္ေလွ်ာ့နည္းၿပီး Dose ခံစားရပါသည္။
ဥပမာ။ ။ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္မွာဆိုရင္ ႏ်ဴဓာတ္ေပါင္းဖိုထဲမွာ အလုပ္လုပ္တဲ့သူေတြနဲ႕ စြန္႕ပစ္ပစၥည္းမ်ား ( Nuclear Waste ) မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး အလုပ္လုပ္တဲ့သူေတြ ခံစားရတဲ့ ပ်မ္းမွ် ( Average annual effective Dose ) ဟာဆုိရင္2.19 mSv ၿဖစ္ပါသည္။ ဒီ Dose ပမာဏဟာဆိုရင္ သတၱ၀ါေတြပံုမွန္ရရွိေနေသာ ပမာဏႏွင့္ မကြာၿခားတာကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။
ႏ်ဴဓာတ္ေပါင္းဖိုထဲမွာ အလုပ္လုပ္တဲ့သူေတြနဲ႕ စြန္႕ပစ္ပစၥည္းမ်ား ( Nuclear Waste ) မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး အလုပ္လုပ္တဲ့သူေတြ အတြက္ အမ်ားဆံုးခြင့္ၿပဳထားတဲ့ Dose ကေတာ့ တစ္ႏွစ္ကို 20mSv ထက္မပိုရပဲ ေနာက္ဆံုး(၅) ႏွစ္ေပါင္းမွာ 50 mSv ထက္ပိုလို႕မရပါဘူး။ ဒီသတ္မွတ္ခ်က္ဟာ ရုရွႏိုင္ငံ radiation ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းေရးဌာန ကသတ္မွတ္ထားေသာ သတ္မွတ္ခ်က္ တစ္ခုၿဖစ္ပါသည္။
သာမန္ၿပည္သူေတြအတြက္ အမ်ားဆံုး ခြင့္ၿပဳထားတဲ့ Dose ကေတာ့ တစ္ႏွစ္ကို 1 mSv ၿဖစ္ၿပီး ေနာက္ဆံုး(၅) ႏွစ္ေပါင္းမွာ 5mSv ထက္ပိုလို႕မရပါဘူး။ ဒီသတ္မွတ္ခ်က္ေတြဟာ ႏိုင္ငံတကာစံနွုန္းေတြလည္းၿဖစ္ပါသည္။ အေမရိကား ႏွင့္ တရုတ္ႏုိင္ငံေတြမွာ ဆိုလွ်င္ ဒီသတ္မွတ္ခ်က္ေတြထက္ ၂.၅ ဆ ပိုၿပီးမ်ားေနတာကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။
သဘာ၀ အေလွ်ာက္ရရွိေသာ Dose ႏွင့္ ေဆးစစ္မွာေတြေၾကာင့္ရရွိေသာ Dose မ်ားကို ထည့္သြင္းတြက္ခ်က္ထားၿခင္း မရွိပါဘူး။
Sunday, July 13, 2008
Atomic Energy ကိုသံုးၿခင္းေၾကာင့္ရရွိႏိုင္ေသာ Risk .....
Risk - ဆိုတာကေတာ့ သတ္မွတ္တဲ့ သက္တမ္းမေရာက္ခင္စပ္ၾကားကာလမွာ ေသဆံုး၊ ပ်က္ဆီးႏိုင္ၿခင္းၿဖစ္ႏိုင္ေခ် ( သို႕ ) အႏၱရာယ္က်ေရာက္မည့္အေၿခအေန ကိုေခၚဆိုပါသည္။
Risk ဟာပံုမွန္ၿဖစ္ေပၚေနတာရွိသလိုို ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ Process တစ္ခုေၿပာင္းလဲမွုေၾကာင့္လည္းၿဖစ္ေပၚလာႏိုင္ပါသည္။
Statistics ႏွင့္ Evaluative( Estimate ) Risk ဆိုၿပီး(၂) မ်ိဳး ကြဲၿပားပါေသးသည္။
Statistical Risk ကေတာ့ လက္ေတြ႕ၿဖစ္ေပၚေနတဲ့ အခ်က္ေတြေပၚမွာ မူတည္ၿပီးေတာ့ တြက္ခ်က္ပါသည္။
ဥပမာ။ ။ေဆးလိပ္ေသာက္ၿခင္းေၾကာင့္ ၿဖစ္ေပၚတဲ့ Risk ကိုေလ့လာၾကည့္ၾကပါစို႕။ (၁) ရက္ကို စီးကရက္ (၂၀) လိပ္ထက္ပို
ေသာက္တဲ့ လူ(၁)ေယာက္သည္ Statistics အရ Dose 1*10^(-4) ေလာက္ခံစားရပါသည္။ ဒီကိန္းဂဏန္းက ဘာကို ညႊန္ၿပသလဲဆိုရင္
ေဆးလိပ္ေသာက္တဲ့သူ (၁၀ ၀၀၀) ထဲကမွ (၁) ႏွစ္မွာ (၁) ေယာက္ေသဆံုးတယ္ဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္ပါပဲ။
ယာဥ္မေတာ္တဆမွေၾကာင့္ ၿဖစ္ပြားတဲ့ Risk ကုိထပ္မံေလ့လာၾကည့္ၾကပါစို႕။ ရုရွနိုင္ငံမွာတြင္ ယာဥ္တိုက္မွု
ေၾကာင့္ၿဖစ္ေပၚတဲ့ ေသဆံုးမွုက တစ္ႏွစ္ကို 3*10^(-4) ၿဖစ္ပါသည္။ ဒီကိန္းဂဏန္းေတြဟာ ရုရွ ယာဥ္စည္းကမ္းထိမ္းသိမ္းေရးေကာ္မတီ
မွ ကိန္းဂဏန္းမ်ားၿဖစ္ၿပီး (၁) ႏွစ္ကို ယာဥ္မေတာ္တဆမွုေၾကာင့္ ပ်မ္းမွ်လူအေရအတြက္ (၁၀ ၀၀၀)ခန္႕ေသဆံုးလွ်က္ရွိပါသည္။
ေနာက္တစ္မ်ိဳးကေတာ့ Evaluative(Estimate) Risk ၿဖစ္ပါသည္။ ဒီအမ်ိဳးအစား Risk ေတြကေတာ့ Statistics နဲ႕ တြက္ခ်က္ လို႕ မၿဖစ္ႏုိင္ပါ။ တစ္ခါတစ္ရံမွာ လံုး၀ မေမွ်ာ္လင့္ထားေသာ Risk မ်ိဳးလဲရရွိတတ္ပါသည္။
ဥပမာ။ ။Atomic Energy အသံုၿပဳၿခင္းေၾကာင့္ ရရွိခံစားရေသာ Dose ကိုေလ့လာၾကည့္ၾကပါစို႕။ သူ႕ကိုေတာ့ ခန္႕မွန္းၿပီး
တြက္ခ်က္ရပါသည္။ Dose တန္ဖိုးကလည္း အမ်ိဳးမ်ိဳးၿဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ဒါေၾကာင့္လည္း အလြန္ေသးငယ္ေသာ Dose ကစၿပီးေသာ တြက္
ခ်က္ရပါသည္။ Experience ကေနကိန္းဂဏန္းေတြရယူတြက္ခ်က္ဖို႕ခက္ခဲလို႕ပါပဲ။ Atomice Energy ေၾကာင့္ၿဖစ္ေပၚေသာ အလြန္ေသး
ငယ္ေသာ ပမာဏ Dose ကိုေတာင္ ယခုအခ်ိန္အထိ ၿငင္းခံုေနၾကတုန္းပါပဲ။ ေကာင္းက်ိဳးလား ဆိုးက်ိဳးလား မခြဲၿခားႏိုင္ၾကေသးပါဘူး။ ေယဘုယ်အားၿဖင့္ Reactor နဲ႕ေ၀းတဲ့ေနရာမွာ ေနထိုင္တဲ့ သတၱ၀ါေတြအတြက္ Estimation (Nuclear) Risk ကေတာ့ - 10^(-7) မွ
10^(-6) အထိယူပါသည္။ Reactor နဲ႕ နီးတဲ့ေနရာမွာ ေနထိုင္တဲ့ သတၱ၀ါေတြအတြက္ Estimation (Nuclear) Risk ကေတာ့
8*10^(-7) မွ 3*10^(-6) အထိယူပါသည္။ အေမရိကန္သိပၸံ ပညာရွင္မ်ား၏ ေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားအရ ေက်ာက္မီးေသြးမွ Power ထုတ္ယူရာမွာ ရရွိတဲ့ Risk ကေတာ့ 3*10^(-5) ၿဖစ္ပါသည္။ ႏွႈိင္းယွဥ္ၾကည့္လိုက္မည္ဆိုလွ်င္ Atomice Energy Risk ထက္ (၁၀၀) ဆ
ပိုမ်ားေနတာကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။
မွတ္ခ်က္။ ။ ^ သေကၤတ က power ကို ကိုယ္စားၿပဳပါသည္။
Monday, July 7, 2008
ယူေရနီယမ္မဟုတ္ေသာ အၿခားေလာင္စာ
ယေန႕ေခတ္ကာလမွာေတာ့ ယူေရနီယမ္ အၿပင္ MOF(Mixed-Oxide Fuel) ေတြကိုလည္း အသံုးၿပဳၾကပါသည္။
MOF ေတြဟာ အသံုးၿပဳၿပီးသား ေလာင္စာ ပလူတုိနီယမ္ နဲ႕ ယူေရနီယမ္ အေရာေနွာေတြကေန ၿပန္လည္ရရွိတာၿဖစ္ပါသည္။ MOF ေလာင္စာေတာင့္ ေတြကို ရုရွမွာေတာ့ တပ္ဆင္အသံုးၿပဳၿပီးၿဖစ္ပါသည္။
သူတို႕ေတြစမ္းသပ္အသံုးၿပဳၿပီး ရရွိလာေသာ Result မ်ားမွာ အလြန္အားရစရာေကာင္းပါသည္။ ထို႕အၿပင္ သုိရီယမ္ ကို လည္း ေလာင္စာအၿဖစ္ အသံုးၿပဳလို႕ရပါေသးသည္။
Thursday, July 3, 2008
အိုင္ဆိုတုပ္တစ္ခု၏ သက္တမ္း၀က္
Isotope တစ္ခုရဲ႕ သက္တမ္း၀က္ဆိုတာကေတာ့ ၄င္း Isotope ရဲ႕ အေရအတြက္ ထက္၀က္ေလ်ာ့သြားရန္ ၾကာေသာအခ်ိန္ကာလအပိုင္းကို ဆုိလုိတာပါ... ဥပမာေနနဲ႔ဆုိၾကပါစုိ႔... ႏ်ဴကလီယာ ႐ူပေဗဒ ဓာတ္ခြဲခန္းတစ္ခုအတြင္းမွာ ႏုိက္ထ႐ုိဂ်င္ 13N ႏ်ဴကလိယေပါင္း (၄၀၀၀) ကို ထုတ္လုပ္တယ္ဆုိပါစို႔...
13N ဟာ ၾကာၾကာမတည္ၿမဲတာေၾကာင့္ 13C အျဖစ္ ဘ၀ေျပာင္းလဲသြားပါတယ္... ပထမ (၁၀)မိနစ္မွာ 13N အလုံးေပါင္း (၂၀၀၀)
13C အျဖစ္ေျပာင္းလဲသြားတယ္ဆုိပါစို႔... မိနစ္ (၂၀)ၾကာတဲ့အခါ အလံုးေပါင္း (၁၀၀၀) ဘ၀ေျပာင္းတယ္... အဲဒီ့အခါမွာေတာ့ 13N အလံုးေပါင္း မူလ(၄၀၀၀) ႐ွိတဲ့အထဲက (၁၀၀၀)ပဲ က်န္ပါေတာ့တယ္... တတိယသက္တမ္း၀က္ျဖစ္တ့ဲ မိနစ္(၃၀)ၾကာတဲ့အခါမွာေတာ့ အလံုး(၅၀၀)ပဲက်န္ပါေတာ့တယ္... မိနစ္ (၄၀)ၾကာတဲ့အခါမွာေတာ့ အလံုး (၂၅၀)ပဲ က်န္ပါတယ္... ယခုေဖာ္ျပတဲ့ ဥပမာ မွာဆုိရင္ 13N ရဲ႕ သက္တမ္း၀က္ဟာ (၁၀)မိနစ္ျဖစ္ပါတယ္... ဘယ္လုိေရဒီယုိသတၱိႂကြတဲ့ ပစၥည္းမ်ိဳးမဆုိ ၄င္းရဲ႕ သက္တမ္း၀က္ကိုသိမယ္ဆိုရင္ က်န္႐ွိတဲ့ ပစၥည္းရဲ႕ အပိုင္းကိန္းဂဏန္းကို တြက္ခ်က္ယူႏုိင္ပါတယ္... ဥပမာ.. သက္တမ္း၀က္ (၄)ႀကိမ္႐ွိခဲ့မယ္ဆုိရင္ေတာ့ အရင္က ႐ွိခဲ့တဲ့ isotope စုစုေပါင္းရဲ႕ (၁/၁၆) (၁၆)ပံု (၁)ပံုသာ က်န္ပါလိမ့္မည္... ၁/၂ * ၁/၂ * ၁/၂ * ၁/၂ = (၁/၁၆) ... ယခုေဖာ္ျပတဲ့ဥပမာ မွာဆုိရင္ေတာ့ သက္တမ္း၀က္ (၄)ျဖစ္ၿပီးသား 13N ဟာ (၄၀၀၀) ကို (၁၆) ပံု (၁)ပံုသာ ျဖစ္တဲ့ အလံုး (၂၅၀) သာ က်န္ပါတယ္... သက္တမ္း၀က္ေပါင္း အႀကိမ္ (၂၀)ဆုိရင္ေတာ့ (၁)သန္း ပံု (၁)ပံု [၁/၁၀၄၈၅၇၆ ] ေလာက္သာ က်န္႐ွိေနတာကို ေတြ႔ရမွာျဖစ္ပါတယ္ ဆုိတဲ့ေၾကာင္း ေရးသားေဖာ္ျပလုိက္တယ္ခင္ဗ်ာ...
အခုေတာ့ ဒီေလာက္ပါပဲေနာ္... ယူေရနီယမ္အုိင္ဆုိတုပ္၊ ပလူတုိနီယမ္အုိင္ဆုိတုပ္တို႔ရဲ႕ သက္တမ္းေတြကိုလဲ ဒီလိုပဲ တြက္ခ်က္ၾကပါတယ္... တြက္ခ်က္ရာမွာ အသံုးျပဳတဲ့စက္ကိရိယာ၊ နည္းစနစ္ေတြေတာ့ ကြဲျပားေကာင္းကြဲျပားပါလိမ့္မည္... ေနာက္မွပဲ သက္တမ္း၀က္ကို အသံုးျပဳၿပီး ေက်ာက္ျဖစ္႐ုပ္ႂကြင္းေတြရဲ႕ သက္တမ္းကို ဘယ္လိုတြက္ခ်က္ခန္႔မွန္းၾကတယ္ဆုိတာ ကို ဗဟုသုတအျဖစ္ဆက္လက္ေဖာ္ျပေပးပါမည္...
စာဖတ္သူအေပါင္း ဗဟုသုတတုိးပြားႏုိင္ၾကပါေစ....
ေစတနာအျပည့္ျဖင့္
စာၾကြင္း ..... 13N မွာ 13 က အက္တမ္၏အေလးခ်ိန္ ( atomic weight ) ၿဖစ္ပါသည္။
Wednesday, July 2, 2008
Dose radiation ? ႏွင့္ တိုင္းတာပံု။
Dose radiation ဆိုတာကို radiation physics နဲ႕ medical physics ေတြမွာ အဓိပၸာယ္အမ်ိဳးမ်ိဳးဖြင့္ဆိုၾကပါသည္။ ေယဘုယ အားၿဖင့္ effective dose ကုိ ေကာင္းေကာင္းနားလည္သေဘာေပါက္ဖို႕လုိအပ္ပါသည္။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ သူက သတၱ၀ါ ေတြကို အႏၱရာယ္(risk) ၿဖစ္ေပၚေစလို႕ပါပဲ။
သူ႕ကုိ တိုင္းတာတဲ့ယူနစ္ကေတာ့ Sievert(Sv) ၿဖစ္ပါသည္။ သူကဘာနဲကဆက္သြယ္မွုရွိလဲဆိုေတာ့ Absortion Dose နဲ႕ဆက္သြယ္မွုရွိပါသည္။ သူ႕ရဲ့ယူနစ္ကေတာ့ Gray ၿဖစ္ပါသည္။
Absortion Dose ဟာ radiation ကုိလိုက္ၿပီးေတာ့ သူ နဲ႕ သက္ဆိုင္တဲ့ Organ ေတြ Tissues ေတြကိုပဲ သက္ေရာက္ပါသည္။
တကယ့္လက္ေတြ႕မွာ Biological Dose အဓိကရေစတာကေတာ့ Rontgen(X-ray photography) ပဲၿဖစ္ပါသည္။ သတၱ၀ါေတြ အမ်ားဆံုးေတြ႕ရတဲ့ radiation လည္းၿဖစ္ပါသည္။
X-ray တစ္ခါရိုက္ရင္ ၾကံဳရတဲ့ Dose ကေတာ့ 0.01Sv ပဲၿဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ X-ray ရိုက္တဲ့အခါမွာ ရရွိေစမည့္ Dose ကုိ သိရွိရန္လည္း အေရးၾကီးပါသည္။ 1 Sv ဆိုတဲ့ အတိုင္းအတာဆိုရင္ေတာ့ အေတာ္ကို မ်ားေနပါၿပီ။ ပံုမွန္အေၿခအေနမ်ိဳးမွာ လူတစ္ေယာက္သည္ သက္တမ္းတေလွ်ာက္လံုးမွာ ဒီထက္ (၅)ဆ နည္းေသာ အတိုင္းအတာ Dose ပဲ ခံစားရရွိပါသည္။ Dose တိုင္းတဲ့ ေနရာမွာ လြယ္ကူေစရန္ အသံုးၿပဳတဲ့ယူနစ္ေတြကေတာ့ ( mSv=0.001,10^(-3)Sv, ႏွင့္ micro Sievert ( mkSv=0.000001,10^(-6)Sv) တို႕ၿဖစ္ၾကပါသည္။
Dose ရဲ့ effect သက္ေရာက္မွုကို အခ်ိန္(time) ပါထည့္တြက္မည္ ဆိုလွ်င္ေတာ့ power of Dose ၿဖစ္ပါသြားပါၿပီ။
ဥပမာ။ ။(micro Sievert in one second, mkSv/s). power of Dose ဟာ အလြန္အေရးၾကီးပါသည္။ အခ်ိန္အနည္းငယ္အတြင္းမွာ Dose သက္ေရာက္မွု ပမာဏ မ်ားေနမည္ ဆိုလွ်င္ေတာ့ မေကာင္းတဲ့ လကၡဏာ ( Negative ) ကို ဦးတည္ေနၿပီၿဖစ္ပါသည္။
Dose အမ်ိဳးမ်ိဳးရရွိႏိုင္ပံုေတြကို ေအာက္တြင္ေဖာ္ၿပထားေသာ လင့္(ခ္)ေလးမ်ားတြင္ သြားေရာက္ေလ့လာႏိုင္ပါသည္။
Radioactive Discharges
Nuclear Emergencies
Electric and Magnetic Fields
Radio Waves
Radon
Sunsense
Transport of Radioactive Materials
Ionizing radiation ကရတဲ့ activity ဆိုတာဘာလဲ။ သူ႕ကိုဘာနဲ႕တိုင္းတာပါသလဲ။
Source(ေရဒီယိုသတၱိၾကြမွုၿဖစ္ေနေသာေနရာ) တစ္ခုကရတဲ့ activity ဆိုတာကေတာ့ သတ္မွတ္တဲ့ အခ်ိန္အတိုင္းအတာတစ္ခုအတြင္းမွာ
ၿဖစ္ေပၚေသာ ႏ်ဴကလီးယား ေၿပာင္းလဲမွုၿဖစ္စဥ္ကို ေခၚဆိုပါသည္။ သူ႕ကိုတိုင္းတာတဲ့ယူနစ္ကေတာ့ bacquerel(Bq) ၿဖစ္ပါသည္။ (၁) စကၠန္႕အခ်ိန္အတိုင္းအတာ အတြင္းမွာ ႏ်ဴကလီးယားေၿပာင္းလဲမွုၿဖစ္စဥ္ၿဖစ္ပါသည္။ (၁) Bq ကေတာ့ ပမာဏအလြန္ေသးငယ္ေသာ radiation activity ပဲၿဖစ္ပါသည္။
ဥပမာ။ ။လူ႕ခႏၵာကိုယ္က ခံႏိုင္ေသာ ေရဒီယို activity က (၇၅၀၀) Bq ရိွပါသည္။ ဒီေတာ့ (၁) Bq ဆိုတဲ့ပမာဏက အလြန္ေသးငယ္တာေပါ့ေနာ္။ တကယ့္လက္ေတြ႕မွာေတာ့ တိုင္းတာရလြယ္ကူေစရန္အတြက္ Kilo Bq ကိုပဲသံုးၾကပါသည္။
( 1 kBq=1000 Bq)၊ ေနာက္ဆံုးအသံုးမ်ားတဲ့ ယူနစ္ကေတာ့ က်ဴရီ ( Curie ) ပဲၿဖစ္ပါသည္။
1 Q = 3.7 * 10^10 Bq ၊
Tuesday, July 1, 2008
ကေလာင္ရွင္အသစ္မိတ္ဆက္
ဒီေန႕ေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္၏ ညီငယ္ တစ္ေယာက္လည္းၿဖစ္၊ ပညာရွာေဖာ္လည္းၿဖစ္ ေသာ ကေလာင္ရွင္ အသစ္ အားသစ္ ႏွင့္ မိတ္ဆက္ေပးပါရေစခင္ဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ္ တို႕ဟာ မိမိတို႕ ဖတ္မွတ္ေလ့လာ ထားသည္မ်ားကို စာဖတ္သူမ်ားသို႕ ထပ္မံ ဆင့္ပြား တင္ၿပၿခင္းသာၿဖစ္ပါသည္။
ေ၀ဖန္အၾကံၿပဳခ်က္မ်ားကိုလည္း ၀မ္းေၿမာက္၀မ္းသာၾကိဳဆိုလက္ခံေနမည္ၿဖစ္ပါသည္။
ကိုအားသစ္ ၏လက္ရာေလးကို ေတာ့ ေအာက္က လင့္(ခ္)ေလးမွာ ၿမည္းစမ္းႏိုင္ပါသည္ခင္ဗ်ာ။
ေလးစားစြာၿဖင့္
ယူေရနီယမ္သမိုင္းေၾကာင္း၊ထုတ္ယူပံုအဆင့္ဆင့္ႏွင့္ဂုဏ္သတၱိမ်ား
Ionizing Radiation
ပံု။ ။Ionizing radiation မ်ား အရာ၀တၳဳႏွင့္ ဓာတ္ၿပဳပံု
Ionizing radiation ဆိုတာကေတာ့ စြမ္းအင္ၿမင့္မားတဲ့ အမွုန္ေတြကို ေခၚဆိုပါသည္။ သူတို႕ဟာ electron ေတြကို ဖ်က္ဆီးပစ္ၾကၿပီး သက္ဆိုင္ရာ အရာ၀တၳဳ ( Biology ) ေတြကိုလည္းပ်က္စီးေစပါသည္။
Ionizing ဆိုတာကေတာ့ radiation အမွုန္ေတြ အားလံုးကိုေခၚဆိုပါသည္။ သူတို႕ဟာ Readiative Decay နဲ႕ Nuclear Reaction ေတြေၾကာင့္ၿဖစ္ေပၚလာၾကပါသည္။ သူတို႕ကေတာ့ အယ္(လ္)ဖာ( alpha )၊ ဘီတာ ( beta )၊ ဂမ္မာ ( gamma ) ႏွင့္ neutron radiation ေတြပဲၿဖစ္ၾကပါသည္။
တစ္ခုသတိၿပဳရမွာကေတာ့ ေရဒီယိုလွုိင္းေတြ၊ အလင္းႏွင့္ သူတို႕ပတ္၀န္းက်င္ လွုိင္းအလ်ား(frequency) ရွိေသာ အမွုန္ေတြ ကိုေတာ့ ionizing အမွုန္ေတြထဲမွာ ထည့္မတြက္ပါဘူး။
Saturday, June 28, 2008
ေရဒီယိုသတိၱၾကြၿခင္း
ပံု။ ။အယ္(လ္)ဖာ၊ ဘီတာ ႏွင့္ ဂမၼာ အမွုန္မ်ားကို ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းနည္းပံု
ေရဒီယိုသတၱိၾကြၿခင္းဆုိသည္မွာ အက္တမ္(Atom)ေတြ၏ ဂုဏ္သတၱိေၿပာင္းလဲၿခင္းပင္ ၿဖစ္ပါသည္။ တည္ၿငိမ္မွု အဆင့္မေရာက္ရွိေသးတဲ့ အရာ၀တၳဳေတြကို ဘာနဲ႕တိုင္းတာသလဲဆိုလွ်င္ သူတို႕ရဲ့ သက္တမ္း၀က္(half life) ႏွင့္တိုင္းတာပါသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ေရဒီယိုသတၱိၾကြၿခင္းၿဖစ္ေပၚေနေသာ အရာသတၳဳ၏ တ၀က္ပမာဏေကၽြက်(Decay) ၿဖစ္မည့္ အခ်ိန္ပင္ၿဖစ္ပါသည္။
ဥပမာ။ ။Fission Material ေတြထဲက ကယ္(လ္)ဆီယမ္-၁၃၇ ကိုေလ့လာၾကည့္မည္ဆိုလွ်င္ ------
ကယ္(လ္)ဆီယမ္-၁၃၇ ၏သက္တမ္း၀က္သည္ (၃၀) ႏွစ္ၿဖစ္ပါသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ေနာင္ႏွစ္ေပါင္း (၃၀)အၾကာတြင္ မူလပမာဏ ၏ တ၀က္သာက်န္ေတာ့မည္ဟု ဆိုလိုပါသည္။ ေနာင္ႏွစ္ေပါင္း(၆၀) အၾကာမွာေတာ့ မူလပမာ၏ (၁/၄) ေလးပံု ပံု တစ္ပံု ၊ အလားတူ ေနာင္ႏွစ္ေပါင္း (၉၀)အၾကာမွာေတာ့ မူလပမာဏ ရဲ့ (၁/၈) ရွစ္ပံု ပံု တစ္ပံု သာက်န္ေတာ့မည္ဟုဆိုလိုပါသည္။
သက္တမ္း၀က္ကေတာ့ သက္ဆိုင္ရာ Isotopes ေပၚမွာမူတည္ပါသည္။ သူ႕ကိုၿပဳၿပင္ ေၿပာင္းလဲရန္မၿဖစ္ႏိုင္ပါ။ တခ်ိဳ႕ အက္တမ္ေတြရဲ့သက္တမ္း၀က္ကေတာ့ အရမ္းကို ၾကာၿမင့္ပါသည္။ 
ဥပမာ။ ။ယူေရနီယမ္ - ၂၃၅ = ႏွစ္သန္းေပါင္း (၇၁၀) ႏွစ္
တကယ့္လက္ေတြ႕မွာေတာ့ အယ္(လ္)ဖာ(Alpha) ႏွင့္ ဘီတာ(Beta) ထုတ္လႊတ္ေပးေသာ အက္တမ္မ်ားကိုသာ အဓိကထားေလ့လာၾကပါသည္။
အယ္(လ္)ဖာ(Alpha) ေရဒီယို သတၱိၾကြၿခင္း ဆိုသည္မွာ အယ္(လ္)ဖာ( Helium-4) အမွုန္ထုတ္လႊတ္ၿခင္းပဲၿဖစ္ပါသည္။ သူ႕ရဲ့အရွိန္ကေတာ့ (၁၀၇ မီတာ/စကၠန္႕) ၿဖစ္ပါသည္။ သူ႕ရဲ့ ဂုဏ္သတၱိေတြကေတာ့ Uranium, Plutonium, Torium တို႕ႏွင့္ Group တစ္ခုတည္းၿဖစ္ပါသည္။ သူ႕ကို ထိန္းသိမ္းရ အလြန္လြယ္ကူပါသည္။ ေလထုအကြာအေ၀းနဲနဲပဲ ( စင္တီမီတာ ) ဆိုရင္ရပါၿပီ။
ဥပမာ။ ။စာရြက္ေလးတစ္ရြက္ေလာက္ဆိုလွ်င္လည္းရပါသည္။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ သူကမေဖာက္သြားနိုင္ဘူးေလ။
ဘီတာ(Beta radiation) ဆိုတာကေတာ့ electron ေတြထုတ္လႊတ္ၿခင္းပဲၿဖစ္ပါသည္။ သူတို႕ရဲ့အရွိန္ကေတာ့ အလြန္ကို ၿမင့္မားပါသည္။ ဘီတာ(Beta radiation) ၿဖစ္ေစေသာ အဓိက တရားခံကေတာ့ Uranium ၿဖစ္ပါသည္။ အၿခားေသာ Materials ေတြမွာလည္းၿဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ဘီတာ(Beta radiation) ၏ အႏၱရာယ္ၿဖစ္ေစမွုသည္ အယ္(လ္)ဖာ(alpha) ထက္ၿမင့္မားၿပီး ထိန္းသိမ္းရလည္း ခက္ခဲပါသည္။ သူ႕ကိုထိန္းသိမ္းရန္အတြက္ အလူမီနီယမ္(Aluminium) ႏွင့္ Plexiglas မီလီမီတာ အနည္းငယ္အထူဆိုရင္ရပါၿပီ။
Radiation Decay ၿဖစ္တဲ့ အခါမွာေတာ့ electromagnetic radiation ေတြလည္းၿဖစ္ေပၚၾကပါသည္။ သူတို႕ရဲ့ ၾကိမ္ႏွုန္း(Frequency) ကေတာ့ အလြန္ကိုနိမ့္ပါသည္။ ဒါကိုေတာ့ gamma-radiation လို႕လည္း ေခၚဆိုပါသည္။ သူတို႕ရဲ့အႏၱရာယ္ၿဖစ္ေစမွဳက အလြန္ၿမင့္မားပါသည္။ သူ႕ကိုေတာ့ Heavy Material ေတြနဲ႕ ထိန္းသိမ္းတာအေကာင္းဆံုးၿဖစ္ပါသည္။ ဥပမာ ။ ။Lead.
